C vitamini soğuk algınlığını önlüyor mu: Araştırmalar ne söylüyor?

C vitamini kış aylarında soğuk algınlığının önlenmesi için yaygın olarak kullanılır, ancak geniş çaplı araştırmalar bu vitaminin hastalığı önlemedeki etkinliğinin sınırlı olduğunu ortaya koymuştur. 1970’te Linus Pauling, günde 1000‑2000 mg C vitamini almanın soğuk algınlığını önleyebileceğini savunmuş, ancak bu iddialar daha sonra yapılan incelemelerle eleştirilmiş ve yeterli bilimsel destek bulamamıştır. Pauling’in önerdiği yüksek dozlar, bilimsel topluluk tarafından kabul edilmemiştir.

2023’te yayımlanan meta‑analiz, 2 736 sağlıklı katılımcı içeren 10 araştırmanın sonuçlarını birleştirerek, düzenli günde en az 1000 mg C vitamini kullananların ağır soğuk algınlığı belirtilerinde %15 azalma yaşadığını göstermiştir. Hafif belirtilerin süresi ise değişmemiştir; yetişkin ve çocuk nüfusunda belirtilerin şiddeti ve süresi yaklaşık %8‑14 oranında azalmıştır. Bu fark günlük hayatta çok küçüktür; örneğin, beş günlük süren ağır belirtilerin süresi ortalama 12 saat kısalmıştır. Belirtiler başladıktan sonra C vitamini almaya başlamak fayda sağlamamıştır; sınırlı etki yalnızca hastalanmadan önce düzenli kullanan kişilerde gözlenmiştir.

Yüksek doz C vitamini uzun süreli kullanımda ishal, mide bulantısı, karın krampları ve şişkinlik gibi yan etkilere, böbrek taşına yol açan oksalat atılımına ve demir emilimini artırarak demir birikimine sebep olabilir. Ayrıca bazı kanser tedavileri ve kolesterol düşürücü statinlerle etkileşime girebilir. Bu nedenle yüksek dozda ve düzenli takviye kullanmadan önce mutlaka doktora danışılmalıdır.